Dünya atmosferinde gerçekleşen bazı doğa olayları, yeryüzünden bakıldığında çoğu zaman fark edilmiyor. Ancak NASA, Uluslararası Uzay İstasyonu (ISS) üzerinden yakalanan yeni bir kareyle gökyüzünün sırlarını bir kez daha gözler önüne serdi. Astronot Nichole Ayers, 3 Temmuz 2025’te çektiği fotoğrafla, gökyüzünde nadir görülen “dev jet” adı verilen olağanüstü bir elektrik boşalmasını kaydetti.
Bu görüntü, sadece estetik olarak büyüleyici değil; aynı zamanda atmosferdeki elektriksel süreçlerin anlaşılması açısından da büyük önem taşıyor.
Çok nadir gözlemlenen bu olaylar, çoğu zaman tesadüfen uçaklardan veya yerdeki kameraların başka olayları kaydederken fark edilir. Bu nedenle ISS’ten böylesine net bir görüntünün alınması bilim dünyasında heyecan yarattı.
ISS üzerinde 2018 yılından bu yana çalışan Atmosphere–Space Interactions Monitor (ASIM) sistemi, bu olayların kayıt altına alınmasında kilit rol oynuyor. ASIM, tırnak büyüklüğündeki ışık parlamalarından kalp atışı kadar kısa süren olaylara kadar birçok ayrıntıyı görüntüleyebiliyor.
Bu sayede bilim insanları, hem atmosferin elektriksel dengesini hem de bu olayların iletişim sistemlerine olası etkilerini inceleme fırsatı buluyor.
NASA’nın ISS’ten elde ettiği bu son görüntü ise hem bilimsel araştırmalar hem de görsel bir şölen açısından unutulmaz kareler arasında yerini aldı.
Bu görüntü, sadece estetik olarak büyüleyici değil; aynı zamanda atmosferdeki elektriksel süreçlerin anlaşılması açısından da büyük önem taşıyor.
Dev Jet Nedir?
Dev jetler, klasik yıldırımların aksine aşağıya değil yukarıya doğru ilerleyen güçlü elektrik boşalmalarıdır. Yaklaşık 20 kilometre yüksekliğindeki bulut tepelerinden başlayıp, 100 kilometreye kadar yükselerek üst atmosferle adeta bir elektrik köprüsü kurarlar.Çok nadir gözlemlenen bu olaylar, çoğu zaman tesadüfen uçaklardan veya yerdeki kameraların başka olayları kaydederken fark edilir. Bu nedenle ISS’ten böylesine net bir görüntünün alınması bilim dünyasında heyecan yarattı.
Sprite ve Diğer TLE Türleri
Atmosferin üst katmanlarında görülen bu tür olaylara Geçici Parlak Olaylar (TLE – Transient Luminous Events) adı veriliyor. Bunlar arasında:- Sprite’lar: Genellikle kırmızımsı ışık patlamaları şeklinde ortaya çıkar. Denizanası, sütun veya havuç benzeri formlarda olabilirler.
- ELVES: Dev halka şeklinde ultraviyole ışık parlamalarıdır.
- Halolar: Daha kısa ömürlü ışık halkalarıdır ve genellikle sprite’larla birlikte görülürler.
NASA’nın Araştırmaları ve ASIM Görevi
NASA’nın yanı sıra Spritacular projesi gibi araştırma ekipleri, bu olayları yakından takip ediyor. Dr. Burcu Koşar, Ayers’in çektiği fotoğraf için “Çok nadir görülen bir TLE türü olan dev jet, ISS’ten olağanüstü bir şekilde kaydedildi” açıklamasını yaptı.ISS üzerinde 2018 yılından bu yana çalışan Atmosphere–Space Interactions Monitor (ASIM) sistemi, bu olayların kayıt altına alınmasında kilit rol oynuyor. ASIM, tırnak büyüklüğündeki ışık parlamalarından kalp atışı kadar kısa süren olaylara kadar birçok ayrıntıyı görüntüleyebiliyor.
Bu sayede bilim insanları, hem atmosferin elektriksel dengesini hem de bu olayların iletişim sistemlerine olası etkilerini inceleme fırsatı buluyor.
Gökyüzünde Gizli Bir Işık Gösterisi
Her gün yüzlerce yıldırım deşarjı yaşanıyor olsa da, üst atmosferde meydana gelen bu olaylar çoğu zaman gözden kaçıyor. Dev jetler, sprite’lar ve ELVES’ler, fırtınaların üzerinde oynanan gizli bir ışık tiyatrosu gibi düşünülebilir.NASA’nın ISS’ten elde ettiği bu son görüntü ise hem bilimsel araştırmalar hem de görsel bir şölen açısından unutulmaz kareler arasında yerini aldı.
